In het kort
Een back-up is pas iets waard als je hem kunt terugzetten. Leg vast wat je bewaart (bestanden én database), hoe vaak, hoe lang en waar. Het NCSC adviseert drie versies, op twee soorten media, waarvan één op een andere plek. Test het terugzetten op een vaste datum, op een aparte plek, en schrijf op wie herstelt en hoe.
De verwaarlozingstijdlijn
Zo gaat het mis. Niet met een knal, maar in stapjes die elk los onschuldig lijken.
- Site gaat live. Iedereen blij. Back-ups staan aan, zegt de hosting.
- Eerste updates uitgesteld. Druk kwartaal. Komt volgende maand wel.
- Een plug-in wordt verlaten. Niemand merkt het; hij doet het nog.
- Rare piek in het verkeer. Vast een botje. Geen tijd om te kijken.
- Vrijdagmiddag, kwart over vier. Site plat. Waar staat de back-up ook alweer, en dóet hij het?
De tijdlijn hierboven is een voorbeeld, geen echt geval. Hij laat zien dat geen van de stappen op zichzelf een ramp is. Een update die een maand blijft liggen, een plug-in die niet meer wordt bijgewerkt, een vreemde piek in het verkeer: elk punt is te verdedigen. De ramp ontstaat pas als ze samenkomen, en als dan blijkt dat de back-up waar iedereen op rekende niet terug te zetten is.
In dit artikel lees je wat een back-up en een hersteltest zijn, waarom back-ups mislukken zonder dat iemand het merkt, wat er per soort site in moet, hoe vaak en waar je kopieën bewaart, hoe je een hersteltest stap voor stap doet en wat de Autoriteit Persoonsgegevens erover zegt. We baseren ons op het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC), de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en de handleiding van WordPress zelf.
Wat is een back-up, en wat is een hersteltest?
Een back-up is een kopie waarmee je een eerdere toestand van je site of je gegevens terughaalt. Dat klinkt eenvoudig, maar een site bestaat zelden uit één ding. Een WordPress-site heeft volgens de eigen handleiding van WordPress twee delen: de database en de bestanden. In de database staan de berichten, pagina's en reacties; bij de bestanden horen de kern van WordPress, de thema's, de plug-ins, de geüploade afbeeldingen en het instellingenbestand. Je hebt beide nodig om de site volledig terug te zetten.
Een hersteltest is het terugzetten zelf, op een plek waar het niets kan breken. Je kijkt dan niet of er een kopie is, maar of je er iets mee kunt. Het NCSC onderscheidt twee soorten:
- Een technische test. Dit is het minimum. De back-upsoftware meldt dat de back-up gelukt is, je voert een herstelactie uit en ook die meldt dat het gelukt is.
- Een functionele test. Je zet een volledige back-up terug en kijkt of je werk weer draait, bijvoorbeeld of je kantoorsysteem of je site het doet. Dat kost meer tijd, maar geeft meer zekerheid. Het NCSC wijst op een tweede voordeel: je ziet meteen of je de juiste dingen back-upt en niets vergeten bent.
Voor een website betekent de functionele test: de site opent, je kunt inloggen, de laatste bestelling of aanvraag staat erin en de formulieren werken. Pas dan weet je dat de kopie compleet is.
Waarom mislukt een back-up zonder dat iemand het merkt?
Omdat een back-up meestal pas gebruikt wordt als er iets mis is. Tot die dag kijkt niemand of hij klopt. Dit zijn manieren waarop het misgaat:
- De taak draait niet meer. Een wachtwoord is veranderd, de opslag is vol of een update heeft een instelling gewist. De melding gaat naar een mailbox die niemand leest.
- Er ontbreekt een deel. De bestanden worden gekopieerd, de database niet, of andersom. Bij WordPress heb je allebei nodig.
- De kopie staat op dezelfde plek als de site. Gaat de server of het hostingaccount verloren, dan is de kopie ook weg.
- De kopie is mee versleuteld. Het Britse NCSC schrijft dat aanvallen met ransomware ook verbonden cloudopslag met back-ups hebben getroffen. Een kopie die altijd bereikbaar is, kan dus mee beschadigd raken.
- De kopie gaat niet ver genoeg terug. Een fout of inbraak die weken onopgemerkt bleef, zit ook in de back-ups van die weken. Als je alleen de laatste paar dagen bewaart, is er geen schone versie meer.
- Niemand weet hoe het terugzetten gaat. De persoon die de back-up instelde, werkt er niet meer, of de inloggegevens zijn onvindbaar.
Geen van deze fouten zie je aan het groene vinkje in een hostingpaneel. Je ziet ze pas als je probeert terug te zetten. Daarom is de hersteltest geen extra, maar het enige bewijs dat je back-up werkt.
Wat moet er in de back-up van jouw site?
Dat hangt af van hoe de site gebouwd is. Een site die bij het bouwen kant-en-klaar wordt gemaakt, heeft andere onderdelen dan een site die elke pagina uit een database haalt. Een overzicht:
| Soort site | Wat je nodig hebt om terug te zetten | Let op |
|---|---|---|
| WordPress | De database en alle bestanden: kern, thema's, plug-ins, uploads en het instellingenbestand | Maak volgens WordPress altijd een back-up voordat je bijwerkt |
| Site die bij de bouw kant-en-klaar wordt gemaakt, zoals in Astro | De broncode en de inhoud waaruit hij gebouwd wordt, en de bouwinstructies | Formulieren die op de server opslaan, hebben hun eigen gegevens |
| Webshop | De database met producten, bestellingen en klanten, en de productfoto's | Hier verandert het meest per dag, dus hier tel je het verlies het snelst |
| Platform of webapp | De database, de geüploade bestanden en de instellingen van de server | Wachtwoorden en sleutels horen in een aparte, beveiligde opslag |
| Alles eromheen | Toegang tot domein, DNS, hosting en mail, en wie welke inlog heeft | Zonder die toegang kun je een goede back-up nergens neerzetten |
De laatste regel vergeet je het makkelijkst. Een back-up terugzetten kan alleen als je ergens bij kunt: een server, een hostingaccount, de instellingen van je domein. Leg daarom ook vast waar die toegang staat en wie hem heeft. Hoe je een site in het algemeen beschermt, lees je op onze pagina over een website beveiligen.
Hoe vaak, hoe lang en waar bewaar je de kopieën?
Het NCSC gebruikt twee begrippen die je in gewone woorden kunt vertalen. Het eerste is de Recovery Point Objective: hoeveel werk mag je kwijtraken bij een storing? Hoe vaker je een back-up maakt, hoe minder dat is. Het tweede is de Recovery Time Objective: hoe lang mag het duren voordat alles weer werkt? Dat bepaalt hoe snel je moet kunnen terugzetten en welk systeem eerst aan de beurt is.
Over de frequentie schrijft het NCSC dat de veiligste keuze is om regelmatig, bij voorkeur dagelijks, een kopie van het hele systeem te maken. De handleiding van WordPress adviseert de database regelmatig te back-uppen en altijd vóór een update, en om drie tot vijf recente back-ups op verschillende plekken te bewaren.
Hoe ver je terug kunt, heet de bewaartermijn. Volgens het NCSC bepaalt die mede wat de opslag kost, en kan de wet voorschrijven hoe lang je gegevens bewaart. Kies een termijn die lang genoeg is om een fout te herstellen die je pas na weken ontdekt.
Voor de plek geeft het NCSC de 3-2-1-regel:
- 3 versies van je gegevens: het origineel en twee back-ups.
- 2 verschillende media: bijvoorbeeld een harde schijf en opslag in de cloud.
- 1 kopie op een andere plek: fysiek ergens anders, en digitaal los van de rest.
Het Britse NCSC voegt daar één vraag aan toe: is er op elk moment minstens één back-up offline? Met een kopie die niet verbonden is, kan één incident nooit al je back-ups tegelijk raken. Cloudopslag kun je niet uit het stopcontact trekken. Daar adviseert het NCSC om verbindingen te weigeren zolang de opslag niet gebruikt wordt, en om gewone computers geen rechten te geven om back-ups te wijzigen. Een systeem dat alleen nieuwe gegevens mag wegschrijven, kan bestaande back-ups niet overschrijven.
| Vraag | Wat je vastlegt | Wie beslist |
|---|---|---|
| Hoeveel werk mag ik kwijtraken? | Hoe vaak er een back-up wordt gemaakt | De eigenaar, met de bouwer of beheerder |
| Hoe lang mag herstel duren? | Wie terugzet, hoe, en welk onderdeel eerst | De eigenaar |
| Hoe ver moet ik terug kunnen? | De bewaartermijn | De eigenaar, rekening houdend met de wet |
| Waar staan de kopieën? | Minstens één kopie op een andere plek, en één die niet altijd verbonden is | De beheerder |
| Wie kan erbij? | Wie toegang heeft tot de back-ups | De eigenaar |
| Wanneer testen we? | Een vaste datum voor de hersteltest, en wie hem doet | De eigenaar en de beheerder samen |
Hoe doe je een hersteltest, stap voor stap?
Het NCSC noemt geen vaste termijn voor het testen. Kies er zelf een die past bij hoe vaak je site verandert, en test ook na elke grote wijziging, zoals een nieuwe hostingpartij of een verbouwing van de site. Zo gaat het:
- Zet de datum in de agenda, met een naam erbij. Een test die van iedereen is, doet niemand.
- Kies welke back-up je test. Neem niet altijd de nieuwste. Test af en toe ook een oudere, om te zien of de bewaartermijn klopt.
- Zet hem terug op een aparte plek, nooit over je live site heen. Een testomgeving bij je hostingpartij of een tijdelijke server is genoeg.
- Doe de technische test. Meldt de software dat het terugzetten gelukt is?
- Doe de functionele test. Open een paar pagina's, log in, verstuur een testformulier en kijk of de laatste bestelling, aanvraag of wijziging erin staat.
- Noteer hoe lang het duurde. Dat is je echte hersteltijd. Is die langer dan je wilt, dan weet je dat nu en niet tijdens een storing.
- Schrijf op wat ontbrak, en pas de back-up aan. Een ontbrekende map of een vergeten database is precies wat je met deze test wilt vinden.
- Ruim de testplek op. Een teruggezette site bevat echte klantgegevens. Beveilig de testplek net zo goed als de echte site, en verwijder hem na de test.
Het hele verslag past op één pagina: datum, welke back-up, wie, hoe lang, wat werkte en wat niet. Bewaar dat verslag bij de instructie voor het terugzetten, zodat iemand anders het in een noodgeval ook kan.
Wat zegt de AVG over back-ups?
Staan er persoonsgegevens op je site, zoals klantgegevens, bestellingen of aanvragen, dan moet je die volgens de AVG goed beveiligen. De Autoriteit Persoonsgegevens schrijft dat je in elk geval maatregelen overweegt om bij een incident de beschikbaarheid van en de toegang tot de persoonsgegevens tijdig te kunnen herstellen, en om met vaste regelmaat te testen of je maatregelen nog effectief genoeg zijn. Als voorbeeld van zo'n maatregel noemt de AP back-ups waarmee je de beschikbaarheid van en de toegang tot de gegevens tijdig kunt herstellen.
Een hersteltest past daar precies bij: het is de regelmatige controle of je kunt herstellen. Werkt er een andere partij voor je, zoals een hostingbedrijf, dan blijf je volgens de AP zelf verantwoordelijk. Je moet vooraf nagaan of die partij genoeg doet om de gegevens te beveiligen. Dit is voorlichting, geen juridisch advies. Meer over privacy op je site lees je op onze pagina over een AVG-proof website.
Mijn hosting maakt back-ups. Is dat genoeg?
Het is een goed begin, maar je weet pas of het genoeg is als je de antwoorden op deze vragen hebt:
- Hoe vaak wordt er een back-up gemaakt, en hoe lang wordt hij bewaard?
- Zit de database erbij, en de geüploade bestanden?
- Staat de kopie op een andere plek dan de server waar je site op draait?
- Kun je zelf terugzetten, of moet je een verzoek indienen? Hoe lang duurt dat, en kost het iets?
- Kun je een kopie downloaden, zodat je er ook een buiten de hosting hebt?
- Krijg je een melding als een back-up mislukt, en wie leest die?
Het NCSC adviseert om deze punten met je dienstverlener te bespreken als je je IT hebt uitbesteed, en ze eventueel op te nemen in de afspraken over het serviceniveau. Ook dan hoort de eigenaar de verslagen te krijgen en te controleren. Uitbesteden betekent dus niet dat je het niet meer hoeft te weten.
Bij ons onderhoud staat er elke dag een kopie van je site klaar, en zetten we die terug als er iets misgaat. Stop je, dan krijg je de laatste back-up mee. Hoe dat ritme er bij WordPress uitziet, lees je bij WordPress-onderhoud.
Wanneer dit niet geldt
Draait je site bij een dienst waar je zelf niet bij de server kunt, zoals een websitebouwer of een gehoste webshop, dan bepaalt de aanbieder wat je kunt terugzetten. Lees wat die aanbieder belooft, vraag het na en exporteer zelf wat je kunt, zoals producten, klanten en teksten. Een volledige hersteltest zoals hierboven kun je daar meestal niet doen.
Werk je in een sector met eigen regels, of valt je organisatie onder strengere wetgeving voor digitale weerbaarheid, dan gelden er zwaardere eisen dan in dit artikel. Dit stuk is geschreven voor de website en de gegevens van een mkb-bedrijf.
Wat we niet weten: er is geen betrouwbaar getal over hoe vaak back-ups van mkb-sites mislukken, en we noemen er daarom geen. We weten ook niet hoe jouw hostingpartij het precies regelt. Dat moet je navragen, en het liefst zelf testen.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik een back-up van mijn website maken?
Het NCSC noemt dagelijks de veiligste keuze. Hoe vaker je een back-up maakt, hoe minder werk je kwijtraakt bij een storing. Maak bij WordPress volgens de eigen handleiding ook altijd een back-up voordat je bijwerkt.
Hoe vaak moet ik een hersteltest doen?
Er is geen vaste termijn. Kies een vast moment dat past bij hoe vaak je site verandert, zet het in de agenda met een naam erbij, en test ook na elke grote wijziging, zoals een verhuizing naar een andere hostingpartij.
Mijn hosting zegt dat back-ups inbegrepen zijn. Is dat genoeg?
Het is een begin. Vraag hoe vaak er een back-up wordt gemaakt, hoe lang hij bewaard wordt, of de database erbij zit, of de kopie op een andere plek staat en of je zelf kunt terugzetten. En test het, want pas dan weet je het zeker.
Wat is de 3-2-1-regel?
Drie versies van je gegevens, het origineel en twee back-ups, op twee verschillende soorten media, waarvan één kopie op een andere plek. Zo adviseert het NCSC het. Houd daarnaast minstens één kopie die niet altijd verbonden is.
Moet ik volgens de AVG back-ups maken?
Staan er persoonsgegevens op je site, dan moet je ze goed beveiligen. De Autoriteit Persoonsgegevens noemt het tijdig kunnen herstellen na een incident en het regelmatig testen van je maatregelen, en geeft back-ups als voorbeeld. Dit is voorlichting, geen juridisch advies.
Weet je niet wanneer jouw back-up voor het laatst is teruggezet? Vertel ons wat er draait, dan kijken we mee. Wat goed geregeld onderhoud inhoudt, lees je bij onderhoud en support en website-onderhoud uitbesteden. Je werkt rechtstreeks met Nawid, met een vast team van vijf specialisten.
Geschreven met hulp van AI, inhoudelijk nagekeken en verantwoord door Nawid Rasa. Bronnen staan onder het artikel. Een fout gezien? Mail hi@empireyo.com.
Wanneer heb je voor het laatst een back-up teruggezet?
Weet je het niet, dan is het antwoord te lang geleden. Vertel wat er draait; we laten zien wat goed geregeld onderhoud voor jouw site betekent.
Bronnen
Geraadpleegd op 4 november 2026.
- NCSC, Maak in 3 stappen een goede back-up
- NCSC, Een back-up strategie opstellen
- NCSC, Hoe test ik een back-up?
- NCSC (Verenigd Koninkrijk), Offline backups in an online world (13 augustus 2019)
- Autoriteit Persoonsgegevens, Maatregelen voor beveiliging
- Autoriteit Persoonsgegevens, Voorbeelden van beveiligingsmaatregelen
- WordPress.org, WordPress Backups (Advanced Administration Handbook)
- Empireyo, case Taxi Grou
- Empireyo, case Ikiz
- Empireyo, case Basestep
- Empireyo, case TaalPro
- Empireyo, case Daily Phones
- Empireyo, case snelrepareren.nl
- Empireyo, case ArtsenPool